Με τον κατωτέρω πίνακα επιχειρείται η συνοπτική παράθεση των προθεσμιών που προβλέπονται στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για τις διάφορες κατηγορίες δικογράφων. Δεν ασχολούμαστε με τυχόν ειδικές διαδικασίες πουπροβλέπονται από νομοθετήματα εκτός του ΚΠολΔ.

Οι προθεσμίες με τις οποίες ασχολούμαστε είναι κατ’ αρχήν εκείνες των προτάσεων ή αντίστοιχων με αυτές δικογράφων, έστω και αν έχουν άλλη ονομασία στον ΚΠολΔ, καθώς και της προσθήκης-αντίκρουσης, ήτοι του δικογράφου, με το οποίο ο διάδικος «απαντά» στους ισχυρισμούς του αντιδίκου του όπως αυτοί διατυπώθηκαν με τις προτάσεις του αντιδίκου του και συμπληρώνει ό,τι είχε προβάλει με τις δικές του προτάσεις. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη αναφορά σε δικόγραφα που αποτελούν συμπληρωματικές προτάσεις ή προσθήκη(αυτά αναφέρονται κυρίως στις υποσημειώσεις).

Στην τελευταία στήλη επιδιώκεται η συνοπτική παράθεση της νομικής βάσης που στηρίζει την γνώμη για την ισχύουσα προθεσμία. Αναλυτικότερη προσέγγισηεπιχειρείται κάποιες φορές στις υποσημειώσεις.

[i]  Σε περίπτωση που ο εναγόμενος ή κάποιος από τους ομοδίκους του διαμένει στο εξωτερικό ή είναι άγνωστης διαμονής, η προθεσμία κατάθεσης προτάσεων είναι 120 ημερών από την λήξη της προθεσμίας επίδοσης της αγωγής, που στην περίπτωση αυτή είναι 60 ημερών ( 60 + 120 = 180 ημέρες) [ΚΠολΔ 237 παρ. 1 περ. ε΄ σε συνδυασμό με το άρθρο 215 παρ. 2 εδ. α΄ ΚΠολΔ]. Η προθεσμία ισχύει και στις περιπτώσεις 3, 4 και 5.

[ii]  Σε περίπτωση γένεσης οψιγενών ή παραχρήμα αποδεικνυόμενων ισχυρισμών μέχρι την δικάσιμο, είναι δυνατή η κατάθεση συμπληρωματικής προσθήκης 20 πλήρεις ημέρες πριν από την δικάσιμο και αντίκρουσης επ’ αυτής 10 πλήρεις ημέρες πριν από την δικάσιμο [ΚΠολΔ 237 παρ. 5 εδ. α΄]. Αυτό ισχύει στις περιπτώσεις 1, 2, 3, 4 και 5, ήτοι όποτε η προθεσμία κατάθεσης προτάσεων και
συζήτησης της αγωγής απέχουν μεταξύ τους πέραν των 20 ημερών (συνήθως είναι πολύ μεγαλύτερο).

[iii]  Σε περίπτωση που ο αρχικός εναγόμενος ή κάποιος από τους ομοδίκους του διαμένει στο εξωτερικό ή είναι άγνωστης διαμονής, η προθεσμία κατάθεσης προτάσεων είναι 180 ημερών από την κατάθεση της κύριας αγωγής [ΚΠολΔ 238 παρ. 1 περ. ε΄].

[iv]  Δεν υπάρχει ρητή ρύθμιση ειδικά για την περίπτωση αυτή. Επειδή όμως στην αξιολογικώς όμοια περίπτωση της κλήσης μετά από συζήτηση που κηρύχθηκε απαράδεκτη ισχύει η ρύθμιση της κατάθεσης προτάσεων εντός 90 ημερών από την κατάθεση της κλήσης, κρίνεται επιβεβλημένη η αναλογική εφαρμογή της ρύθμισης αυτής. Άλλωστε, όπως θα αναλυθεί σε επόμενο σχόλιο, η παλιά γενική
ρύθμιση του άρθρου 238 ΚΠολΔ (προ του Ν. 4335/2015) καταργήθηκε με το Ν. 4335/2015 και έτσι απουσιάζει μια γενική ρύθμιση που να εφαρμόζεται εν απουσία ειδικής ρύθμισης.

[v]  Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενη υποσημείωση, προ του Ν. 4335/2015, ίσχυε η (γενικής κατ’ αρχήν εφαρμογής στην τακτική διαδικασία) διάταξη του άρθρου 238 ΚΠολΔ, κατά την οποία οριζόταν: «Ενώπιον του μονομελούς πρωτοδικείου οι προτάσεις κατατίθενται, ενώπιον δε του ειρηνοδικείου δύνανται να κατατεθούν, το αργότερο στο ακροατήριο κατά τη Συζήτηση της υπόθεσης. Οι
αυτοτελείς ισχυρισμοί προτείνονται προφορικά και, όσοι δεν περιέχονται στις προτάσεις, καταχωρίζονται στα Πρακτικά. Οι διάδικοι μπορούν έως τη δωδέκατη ώρα της τρίτης εργάσιμης ημέρας από τη Συζήτηση ή από την αυτοψία ή από τη λήξη της προθεσμίας για την κατάθεση της γνωμοδότησης των πραγματογνωμόνων να καταθέσουν προσθήκη στις προτάσεις τους, με την οποία
σχολιάζονται οι αποδείξεις, προτείνονται ισχυρισμοί και προσκομίζονται ένορκες βεβαιώσεις, έγγραφα και γνωμοδοτήσεις κατά το άρθρο 390 μόνο για την αντίκρουση ισχυρισμών που προτάθηκαν για πρώτη φορά κατά τη Συζήτηση. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγράφων 1 εδάφια β, και γ, 2, 5 και 6 του άρθρου 237». Αφού τέτοια γενική ρύθμιση πλέον απουσιάζει, πρέπει
να αναζητήσει κανείς άλλη ρύθμιση, όσο γίνεται πιο όμοιας αξιολογικά περίπτωσης, που να προβλέπει στην τακτική διαδικασία δικαίωμα προσθήκης-αντίκρουσης, ώστε να μην μείνουν αναπάντητοι ισχυρισμοί του αντιδίκου. Δεδομένου ότι η υποβολή των προτάσεων μπορεί να γίνει και επί της έδρας, όπως ρητά ορίζει το άρθρο 237 παρ. 3 εδ. γ΄ ΚΠολΔ, είναι μονόδρομος η προθεσμία
προσθήκης-αντίκρουσης να λήγει μετά την συζήτηση. Μόνη τέτοια ρύθμιση για υποβολή προσθήκης μετά την συζήτηση στην νέα τακτική διαδικασία, στο πλαίσιο των κανόνων της οποίας πρέπει κανείς για λόγους συστηματικούς να παραμείνει, είναι εκείνη του εδ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 254 ΚΠολΔ.

[vi]  Σε συνέχεια όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω στην υποσημείωση v, και λόγω της απουσίας διάταξης αντίστοιχης με το παλιό άρθρο 238 ΚΠολΔ, δεν υπάρχει διάταξη που να ορίζει τι ισχύει ως προς το χρόνο κατάθεσης προτάσεων, όταν στο πλαίσιο της νέας τακτικής διαδικασίας συντρέχει περίπτωση συζήτησης χωρίς να περνάμε από την διαδικασία της εντός 90 ημερών κλπ. κατάθεσης προτάσεων,
αναζητεί κανείς τι προβλέπει ο νόμος σε αξιολογικώς όμοιες περιπτώσεις ή ομάδες περιπτώσεων. Η πιο συγγενής περίπτωση κρίνεται εκείνη της συζήτησης μετά από απόφαση που ανέβαλε κατά τα άρθρα 249-250 ΚΠολΔ, για αυτό και θα μπορούσε να γίνει δεκτή αναλογία νόμου και δη του άρθρου 237 παρ. 3 εδ. γ΄ ΚΠολΔ. Άλλωστε, παρά την κατάργηση του παλιού άρθρου 238 ΚΠολΔ, θα
μπορούσε να πει κανείς ότι εκλαμβάνεται ως μια ιδιότυπη γενική αρχή η κατάθεση προτάσεων επί της έδρας. Το απαντούμε, εξάλλου, ακόμη σε πλήθος διαδικασιών (βλ. τις περιπτώσεις 6, 11, 14, 15, 16, 17, 18 του πίνακα). Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να γίνει λόγος για αναλογία δικαίου. Έτσι, στην περίπτωση του άρθρου 254, οι προτάσεις ναι μεν δεν είναι υποχρεωτικές, αν
όμως ο διάδικος επιθυμεί να καταθέσει, μπορεί να το πράξει μέχρι την συζήτηση και επί της έδρας.

[vii]  Στις διατάξεις της εκουσίας δικαιοδοσίας μόνη σχετική με την προβολή ισχυρισμών διάταξη είναι αυτή του άρθρου 745, κατά την οποία «Έως την περάτωση και της τελευταίας Συζήτησης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο επιτρέπεται η προβολή πραγματικών ισχυρισμών». Η διάταξη αυτή όμως δεν προβλέπει τον ακριβή χρόνο κατάθεσης των προτάσεων (που είναι ο κατ’ αρχήν
τρόπος προβολής των ισχυρισμών κατά το άρθρο 115 παρ. 3 ΚΠολΔ). Μέχρι το Ν.4335/2015 θεωρείτο αυτονόητη η εφαρμογή του (παλιού) άρθρου 238 ΚΠολΔ, το περιεχόμενο του οποίου αναλύθηκε ανωτέρω. Ακολουθώντας την οδό ερμηνείας που αναφέρθηκε στην ανωτέρω υπό vi υποσημείωση, και υιοθετώντας την γνώμη ότι γενικώς εκλαμβάνεται ως μια ιδιότυπη γενική αρχή η κατάθεση προτάσεων
επί της έδρας, όπως, άλλωστε, εξακολουθεί να απαντάται ακόμη σε πλήθος διαδικασιών (βλ. τις περιπτώσεις 6, 8, 11, 14, 16, 17, 18 του πίνακα).

[viii]  Όσον αφορά στο χρόνο κατάθεσης προσθήκης αντίκρουσης ελλείψει και πάλι της γενικής διάταξης του παλιού άρθρου 238 ΚΠολΔ, ερωτάται ποιος είναι ο εφαρμοστέος κανόνας σε σχέση με τον χρόνο κατάθεσης της προσθήκης- αντίκρουσης. Εποπτεύοντας τον πίνακα των περιπτώσεων που έχουμε συντάξει, θα μπορούσε να κρίνει κανείς ότι με εξαίρεση τις ειδικές διαδικασίες, σε όλες τις
άλλες περιπτώσεις που προβλέπεται κατάθεση προσθήκης-αντίκρουσης η προβλεπόμενη προθεσμία είναι εκείνη των 3 εργασίμων ημερών, προθεσμία που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως συναγόμενη από κάποια γενική αρχή της Πολιτικής Δικονομίας. Άλλωστε, το άρθρο 591 δεν περιλαμβάνεται στις διατάξεις στις οποίες παραπέμπει το άρθρο 741 ΚΠολΔ (η παραπομπή σταματά στο άρθρο 590
ΚΠολΔ), ενώ και επί εφέσεως μόνο στην περίπτωση των ειδικών διαδικασιών επιφυλάσσεται η εφαρμογή της 5ήμερης προθεσμίας προσθήκης-αντίκρουσης. Συνεπώς, η εφαρμογή της 3ήμερης προθεσμίας φαίνεται ως η συνεπέστερη από πλευράς συστηματικής προσέγγισης και από πλευράς επιλογής ρύθμισης που έχει ρητώς επιλεγεί σε αξιολογικώς πιο όμοιες περιπτώσεις.

Έχουμε επανειλημμένως καταδείξει ότι υπάρχουν πινάκια πολλών ταχυτήτων στο Πρωτοδικείο Αθηνών. Ενώ υπάρχουν διαδικασίες που ο προσδιορισμός είναι πολύ άμεσος, σε άλλες διαδικασίες φτάνουμε σε αδιανόητες καταστάσεις με προσδιορισμό το 2030 (βλ. ανακοπές κατά της εκτέλεσης, εφέσεις, κτηματολόγιο). Λάβαμε την διαβεβαίωση ότι από την νέα χρονιά θα υπάρξει διαφορετική κατανομή των δικαστών, ώστε να ενισχυθούν τα τμήματα που υστερούν και ιδίως το τμήμα των ανακοπών κατά της εκτέλεσης. Περαιτέρω, αναμένεται να αξιοποιηθεί καλύτερα ο Κανονισμός του Πρωτοδικείου, που
επιτρέπει «κινητικότητα» των δικαστών ανάλογα με τις ανάγκες, ώστε να μπορεί να εξασφαλισθεί η αναγκαία ευελιξία και να μπορεί να προσαρμοστεί το Πρωτοδικείο στις μεταβαλλόμενες ανάγκες.

(β) ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΓΕΣ

Η κατάσταση με το χρόνο προσδιορισμού των προσωρινών διαταγών φέτος είναι καλύτερη σε σχέση με την περσινή χρονιά κατά την οποία οι χρόνοι ήταν πράγματι αδιανόητοι. Παρ’ όλα αυτά, τόσο την θερινή περίοδο, όσο και κατά την κανονική χειμερινή περίοδο οι χρόνοι προσδιορισμού προσωρινών διαταγών είναι πολύ μακριά από το αναγκαίο. Μέχρι αυτή την χρονιά, προσωρινές διαταγές δικάζουν 2 δικαστές, ο Α (στο κτίριο 4) και ο Γ (κτίριο 13), ενώ ο Β είναι ο Πρόεδρος υπηρεσίας (στο κτ. 5), που σε εντελώς έκτακτες καταστάσεις υπερσυσσώρευσης αιτήσεων μπορεί να δικάσει κι αυτός. Υπάρχει και ένας ακόμη
δικαστής, ο Δικαστής Δ, ο οποίος ασχολείται μέχρι τώρα με αιτήματα Νομικής Βοήθειας. Μετά από διάφορες προτάσεις που υποβάλαμε τελικά αυτό που φαίνεται ότι θα γίνει ως πρώτο βήμα είναι να υποβοηθηθεί ο Δικαστής Δ από ένας υπάλληλο για να κάνει μια πρώτη επεξεργασία των αιτημάτων, ώστε να μένει χρόνος στον Δικαστή Δ να δικάζει προσωρινές διαταγές, ίσως λιγότερες
από τους δικαστές Α και Γ, αλλά πάντως έναν σημαντικό αριθμό.

(γ) ΕΞΑΛΕΙΨΕΙΣ ΣΥΝΑΙΝΕΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ

Η κατάσταση που επικρατεί είναι απερίγραπτη. Για να πετύχει κανείς εξάλειψη συναινετικής προσημείωσης δυνάμει απόφασης που έχει εκδοθεί από το Πρωτοδικείο Αθηνών, πρέπει να περάσει από το χρόνο κατάθεσης διάστημα περίπου 2 μηνών, τώρα δε τους θερινούς μήνες λόγω και των δικαστικών διακοπών, το διάστημα ξεπερνά τους 3 μήνες. Την ίδια ώρα στο Ειρηνοδικείο
Αθηνών μπορεί κανείς να πετύχει συναινετική εγγραφή ή συναινετική εξάλειψη αυθημερόν. Είναι δε γνωστό ότι η πνευματική εργασία του δικαστή για την συναινετική εξάλειψη είναι στη συντριπτική πλειοψηφία ελάχιστης έντασης. Ζητήσαμε την επαναφορά του παλιού συστήματος με την αυθημερόν συζήτηση της αίτησης εξάλειψης, ταυτόχρονα με την δυνατότητα για την υποβολή φακέλου, όπως άλλωστε προβλέπεται από το άρθρο 690 παρ. 3 ΚΠολΔ (και ακολουθείται επιτυχώς και από το Ειρηνοδικείο Αθηνών.

(δ) ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΕΑ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

Εδώ και καιρό σποραδικά έχουν περιέλθει σε γνώση μας πληροφορίες ότι υπάλληλοι της γραμματείας που δέχεται φακέλους προτάσεων της νέας τακτικής διαδικασίας λένε σε πληρεξουσίους δικηγόρους που πάνε να καταθέσουν προτάσεις ότι έχουν λάβει οδηγίες από την Διοίκηση, ότι υπάρχουν δήθεν δύο κατηγορίες υποθέσεων: Όπου δεν υπάρχει δικάσιμος η προθεσμία είναι 120 ημέρες και αυτές στις οποίες υπάρχει δικάσιμος (π.χ. μετά από προδικαστική απόφαση) που η προθεσμία κλείνει στις 20 μέρες πριν από την δικάσιμο. Η διάκριση αυτή είναι εντελώς εσφαλμένη. Θέσαμε το ζήτημα στη Διοίκηση και έχει υπάρξει συνεννόηση σε συνεργασία μεταξύ μας να συνταχθεί ένας πίνακας περιπτώσεων με τις αντίστοιχες προβλεπόμενες προθεσμίες, για να υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση και ενημέρωση των συναδέλφων.
Πάντως, επισημάνθηκε να δοθεί εντολή στους υπαλλήλους να αποφεύγουν την παροχή – ιδίως προς το παρόν – τέτοιων οδηγιών, καθώς ο μόνος αρμόδιος να
κρίνει το εμπρόθεσμο των προτάσεων είναι ο δικάζων δικαστής, όταν μάλιστα η νέα δικονομία δεν περιέχει εύκολες και ευερμήνευτες διατάξεις.

(ε) 50 ΝΕΟΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΣ

Το καλύτερο είναι ότι από τον Οκτώβριο αναμένονται 50 νέοι δικαστικοί γραμματείς, που αναμένεται να δώσουν σημαντική ανάσα στο ολοένα και αποδυναμούμενο από στελεχιακό δυναμικό Πρωτοδικείο Αθηνών. Λύσεις ακόμα οριστικές και τελικές δεν έχουμε, έχουμε όμως βάσιμες ελπίδες ότι από την νέα δικαστική χρονιά θα δούμε σημαντικές βελτιώσεις στην καθημερινότητά μας. Θα είμαστε εκεί να ελέγχουμε αν τα βήματα που φαίνεται ότι θα γίνουν, πράγματι υλοποιηθούν.

Καλές διακοπές σε όλους!

(a) Οι 100 ημέρες της νέας τακτικής γίνονται 120 ημέρες (επίδοση σε 30 μέρες από την κατάθεση + προτάσεις 90 μέρες από την λήξη της προθεσμίας
επίδοσης). Ισχύει για τις νέες αγωγές [βλ. ΚΠολΔ 237 παρ. 1].

(β) Επεκτείνεται και στις ειδικές διαδικασίες το βάρος επαναφοράς των ματαιωθεισών υποθέσεων εντός προθεσμίας από την ματαίωση. Η προθεσμία γίνεται για όλες τις διαδικασίες 90 ημέρες (αντί 60 που ίσχυε μέχρι τώρα). ΠΡΟΣΟΧΗ: η διάταξη ισχύει και για τις εκκρεμείς δίκες. Για όσες υποθέσεις ειδικών διαδικασιών έχουν ήδη ματαιωθεί προ της 31.12.2021 η προθεσμία επαναφοράς είναι μέχρι το τέλος Μαρτίου 2022 (90  μέρες από την 1.1.2022). Αν δεν γίνει αυτό, οι σχετικές αγωγές κλπ. θεωρούνται ως μη ασκηθείσες [βλ. ΚΠολΔ 260 παρ. 2].

(γ)  Επεκτείνεται σχεδόν παντού η δυνατότητα παράστασης με δήλωση [με εξαίρεση κατ’ αρχήν τα ασφαλιστικά, στον α΄ βαθμό της εκουσίας και τις υποθέσεις του άρθρου 592 ΚΠολΔ (γαμικές, διατροφές,
επικοινωνία κλπ.)]. Ωστόσο, έχουμε την εξής διαφοροποίηση: Β΄ βαθμός (συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων της εκουσίας) η δήλωση είναι η γνωστή δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ (μπορεί να την κάνει μόνον ένας από τους περισσότερους διαδίκους). Στις ειδικές διαδικασίες και στις μικροδιαφορές δήλωση μπορεί να γίνει, αλλά πρέπει να είναι κοινή από όλους τους διαδίκους. Σε σχέση με τον χρόνο έναρξης ισχύος: Οι αλλαγές του 242 παρ. 2 ισχύουν για νέα δικόγραφα, η (κοινή) δήλωση στις μικροδιαφορές ισχύει για τα νέα δικόγραφα, η (κοινή) δήλωση στις ειδικές και η (ακόμη και μεμονωμένη) δήλωση στην εκουσία ισχύει και για εκκρεμείς δίκες [βλ. άρθρα 115 παρ. 2, 242 παρ. 2, 591 παρ. 2, 764 παρ. 2 ΚΠολΔ].

(δ) Οι προτάσεις και η προσθήκη στην (νέα) τακτική διαδικασία κατατίθενται στις 12 το μεσημέρι και όχι στην λήξη του ωραρίου, τούτο δε ισχύει και επί των εκκρεμών δικών [ΚΠολΔ 237 παρ. 4].

Επίσης, η προσθήκη στις ειδικές διαδικασίες κατατίθεται εντός 5ημέρου από την συζήτηση (αντί του γνωστού 3ημέρου). Η ρύθμιση ισχύει για τα νέα δικόγραφα και όχι και για τη συζήτηση παλαιότερων δικογράφων [άρθρο 591 παρ. 1 περ. στ΄ ΚΠολΔ]. (Upd: Με το Ν. 4912/2022 τροποποιείται η μεταβατική διάταξη του άρθρου 116 Ν. 4842/2021 και ορίζεται ότι το 5ήμερο εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς δίκες).

(ε) Στην (νέα) τακτική διαδικασία έχουμε την δυνατότητα συμπληρωματικών προτάσεων 20 ημέρες προ της δικασίμου και συμπληρωματικής προσθήκης  σε προθεσμία 10 ημερών προ της δικασίμου, αν συντρέχει περίπτωση οψιγενών ή παραχρήμα αποδεικνυόμενων (με έγγραφα ή ομολογία) ισχυρισμών. Η ρύθμιση ισχύει και για εκκρεμείς δίκες [ΚΠολΔ 237 παρ. 5]. Το χρονικό αυτό σημείο γίνεται το ορόσημο για το παραδεκτό και των νέων ισχυρισμών στην κατ’ έφεση δίκη [ΚΠολΔ 527 περ. 4].

(στ) Στις μικροδιαφορές η διαδικασία αλλάζει ριζικά και μοιάζει πολύ με την νέα τακτική. Αλλά οι προθεσμίες είναι ασφυκτικές: Η αγωγή πρέπει να επιδοθεί μέσα σε 10 μέρες από την κατάθεση και οι προτάσεις να κατατεθούν μέσα σε 20 μέρες από την λήξη της προθεσμίας επίδοσης. Δηλαδή καταθέτουμε την αγωγή και μέσα σε ένα μήνα καταθέτουμε προτάσεις. Η δυνατότητα αναβολής καταργείται (όπως ακριβώς και στην νέα τακτική). Όλα αυτά ισχύουν για τα νέα δικόγραφα [ΚΠολΔ 466-467].

(ζ) Τα Ειρηνοδικεία αποκτούν γενική αρμοδιότητα για πάσης φύσεως προσημειώσεις (και για αυτές με αντιδικία) [ΚΠολΔ 683 παρ. 3].

(η) Καταργείται η δυνατότητα παραμπομπής επί αιτήσεων ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον αναρμοδίου δικαστηρίου. Η αίτηση στην περίπτωση αυτή απορρίπτεται. Ισχύει για τα νέα δικόγραφα [ΚΠολΔ 683 παρ. 5].

(θ) Επεκτείνεται και επί της προσωρινής ρύθμισης κατάστασης η υποχρεωτική (εκ του νόμου) άσκηση αγωγής, αλλά εντός προθεσμίας 60 αντί 30 ημερών. Ισχύει για τα νέα δικόγραφα [ΚΠολΔ 732 Α ].

(ι) Επανέρχεται το άρθρο 938 ΚΠολΔ (αναστολή εκτέλεσης), αλλά με εξαίρεση την έμμεση εκτέλεση επί ακινήτου. Ισχύει όταν η επιταγή προς πληρωμή επιδίδεται μετά την 1.1.2022.

(ια) Ο πλειστηριασμός κινητών γίνεται εντός προθεσμίας 5-6 μηνών από την κατάσχεση αντί της προθεσμίας 7-8 μηνών που ίσχυε μέχρι τώρα. Η παλιά προθεσμία διατηρείται επί κατάσχεσης ακινήτων. Ισχύει για κατασχέσεις που επιβληθούν μετά την 1.1.2022 [ΚΠολΔ 954 παρ. 2].

(ιβ)  Πρόσθετους λόγους στην Άρειο Πάγο καταθέτουμε μέχρι 30 μέρες όχι μόνο πριν από την αρχική δικάσιμο, αλλά και πριν από τυχόν εξ αναβολής δικάσιμο. Δεν υπάρχει ρητή μεταβατική διάταξη για αυτό. Μάλλον ισχύει για τα νέα δικόγραφα [ΚΠολΔ 569 παρ. 2].

(ιγ) Μετά 2 άγονους πλειστηριασμούς καθιερώνεται διαδικασία αυτόματης μείωσης της τιμής πρώτης προσφοράς αρχικά στο 80% της αρχικής τιμής και μετά στο 65% της αρχικής τιμής. Αν ούτε και πάλι υπάρχει ενδιαφέρον επανερχόμαστε στην ήδη γνωστή διαδικασία. Ισχύει για πλειστηριασμούς που προσδιοριστούν μετά την 1.1.2022 [βλ. 966 ΚΠολΔ].

Αυτές δεν είναι οι μόνες αλλαγές. Αλλά είναι τα SOS των SOS.

Τα βασικότερα σημεία που έχρηζαν αντιμετώπισης ήταν τρία:
(α) Η ποθούμενη επιτάχυνση περί την απονομή της δικαιοσύνης, που η νέα τακτική διαδικασία δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει τουλάχιστον στα μεγαλύτερα Πρωτοδικεία και Ειρηνοδικεία της χώρας,

(β) οι στρεβλώσεις που δημιούργησε η σχεδόν καθολική απροθυμία των δικαστών της έδρας να επιτρέψουν έστω κατ’ εξαίρεση την εξέταση μαρτύρων στην νέα τακτική διαδικασία (χωρίς αυτό καθ’ αυτό να έχει επιταχύνει τους ρυθμούς απονομής της δικαιοσύνης), καθώς και

(γ) οι στρεβλώσεις και οι προβληματικές νομικές και πραγματικές καταστάσεις που δημιούργησαν η κατάργηση του άρθρου 938 ΚΠολΔ (του ενδίκου βοηθήματος της αναστολής εκτέλεσης κατά την δίκη περί την εκτέλεση).

Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν τα σημαντικότερα αυτά ζητήματα (εν μέρει μόνο επανεισάγεται το άρθρο 938 ΚΠολΔ και πάντως όχι για τις δίκες περί την έμμεση εκτέλεση κατά ακινήτων). Αυτό δεν σημαίνει ότι το κυοφορούμενο νομοσχέδιο έχει γενικά αρνητικές ρυθμίσεις. Αντιθέτως, στις εκτεταμένες αλλαγές περιλαμβάνονται αφ’ ενός μεν ενδιαφέρουσες διατάξεις που λύνουν μακρόχρονες νομικές διχογνωμίες, εισάγουν ενδιαφέρουσες ρυθμίσεις και δοκιμάζουν νέα μοντέλα στην δικονομία, αφ’ ετέρου δε διατάξεις είτε άτολμες, είτε από πολλές απόψεις προβληματικές.

Στις σημαντικότερες ρυθμίσεις περιλαμβάνονται:
 i. H διαφοροποίηση του πλαισίου διεξαγωγής της τακτικής διαδικασίας (πρακτικά, οι 100 μέρες γίνονται – περίπου – 120).
 ii. Η πλήρης αναμόρφωση της διαδικασίας των μικροδιαφορών με ένα υβριδικό σύστημα διαδικασίας που προσομοιάζει στα άρθρα 237-238 ΚΠολΔ (με συντομότερες προθεσμίες), αλλά και χωρίς την τυπική συζήτηση της νέας τακτικής διαδικασίας.
 iii. Η επέκταση της εφαρμογής της παράστασης με δήλωση σχεδόν σε όλες τις διαδικασίες (όχι παντού με τις ίδιες προϋποθέσεις).
 iv. Σημειακές, αλλά σημαντικές αλλαγές στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων (κατάργηση προφορικής ανταίτησης, μη εφαρμογή της παραπομπής λόγω αναρμοδιότητας, εφαρμογή του άρθρου 724 μόνο στις καταψηφιστικές από τις οριστικές αποφάσεις).
 v. Μερική επαναφορά του άρθρου 938 ΚΠολΔ και αναμόρφωση του άρθρου 966 ΚΠολΔ αναφορικά με το κεφάλαιο της αναγκαστικής εκτέλεσης.

Πέραν των ανωτέρω προσαρμογών η έχουσα την νομοθετική πρωτοβουλία κυβέρνηση επιχειρεί να εισαγάγει στην πολιτική δίκη και τον θεσμό της πιλοτικής δίκης, με μια διάταξη που πέραν των γενικότερων δικαιοπολιτικών και συνταγματικών επιφυλάξεων θέτει σειρά νομικοτεχνικών ζητημάτων.

Προς κατανόηση των σημαντικότερων αλλαγών θα παραθέσουμε πίνακα, στον οποίο επιχειρείται μια συνοπτική παρουσίαση των σημαντικότερων από τις προτεινόμενες από την κυβέρνηση ρυθμίσεις. Στην πρώτη στήλη του πίνακα θα αναγράφεται το άρθρο του ΚΠολΔ, που τροποποιείται (ή το πρώτον εισάγεται). Στην δεύτερη στήλη θα εκτίθεται με συντομία η περιγραφή της νέας ρύθμισης που επιχειρείται να εισαχθεί. Τέλος, στην τρίτη στήλη θα εκτίθενται σύντομες παρατηρήσεις μας ή σημεία κριτικής, όπου εκτιμάται από τον γράφοντα ότι υπάρχει σχετική ανάγκη.

Επισημαίνεται ότι στο προτεινόμενο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται και σειρά ρυθμίσεων που αφορούν προσαρμογές στην ολοένα και πιο ηλεκτρονική φύση της διαδικασίας ή την παροχή δυνατοτήτων και ευχερειών για ηλεκτρονική διεξαγωγή σειράς πράξεων. Σε αυτές τις ρυθμίσεις δεν θα γίνει αναφορά στον παρακάτω πίνακα:

Η ανωτέρω ανάλυση δεν αποτελεί εξαντλητική προσέγγιση των προτεινόμενων από το νομοσχέδιο τροποποιήσεων, αλλά μια επιγραμματική παρουσίαση των αλλαγών με παράλληλη καταγραφή των παρατηρήσεων που έρχονται πρώτες στο μυαλό του συντάκτη. Άλλωστε, δεν καταγράφεται το σύνολο των τροποποιήσεων, ενώ υπάρχουν άρθρα που τροποποιούνται που κρίθηκαν επουσιώδη για να εκτεθούν σε μια τέτοια συνοπτική παρουσίαση.  Ας ελπίσουμε ότι πριν από την εισαγωγή του νομοσχεδίου στη Βουλή και πριν από την ψήφισή του θα μεσολαβήσει διάλογος, που θα διορθώσει τις ελλείψεις, αντιφάσεις και εσφαλμένες ρυθμίσεις που παρατηρούνται από την επιστημονική κοινότητα.